Pijnlijke borsten door hormoontherapie: waar komt het vandaan en wat kun je doen?

Een bekende instelklacht

Pijnlijke borsten zijn een van de bekendste instelklachten van hormoontherapie. Louise Newson noemt het de vier B's: borsten, bloedingen, bloating (een opgeblazen gevoel) en de blues, oftewel je stemming. Je borsten kunnen gevoelig, pijnlijk en extra sensitief worden. Dat kan komen door estradiol, maar ook door progesteron ^[1]. Meestal gaat het binnen drie maanden over, bij een deel van de vrouwen duurt het wat langer.

Ik heb er zelf ook last van, zeker al drie maanden, maar het wordt wel steeds een beetje minder.

Waarom gebeurt het?

Borstweefsel is hormoongevoelig. Oestrogeen en progesteron laten weefsel groeien, en dat geldt ook voor borstweefsel. Na de menopauze is dat weefsel als het ware in rust gegaan. Krijg je opeens weer hormonen, dan kun je dat merken aan gevoelige borsten.

Op een mammografie zie je dat soms ook terug: het borstweefsel wordt in de eerste maanden wat steviger en compacter. Artsen noemen dat een hogere borstdichtheid ^[2].

Uit ouder onderzoek kwam naar voren dat vrouwen die al langer in de menopauze zaten, en dus wat ouder waren, in het begin meer last hadden van pijnlijke borsten. Vrouwen die vóór de hormoontherapie juist veel last hadden van gevoelige borsten, kregen er minder last van.

Mijn eigen ervaring

Mijn borsten waren niet alleen pijnlijk en gevoelig, ze zijn ook twee cupmaten gegroeid: van een A-cup naar een C-cup. Een gratis borstvergroting dus. Mij maakt dat niet zoveel uit, maar ik kan me voorstellen dat je daar niet op zit te wachten als je al een grotere cupmaat hebt.

Wat kun je doen?

Een stevige bh

Dat klinkt simpel, maar hiervoor is het meeste bewijs. In onderzoek gaf een goed passende, ondersteunende bh bij een groot deel van de vrouwen verlichting van de pijn ^[3]. Denk aan een sportbh, een bh zonder beugels of met brede banden, en eventueel 's nachts een zachte top met wat steun. Laat je borsten ook opnieuw opmeten. Groeien ze, zoals bij mij, dan past je oude bh niet meer en mis je het comfort van een goede bh.

Borageolie of teunisbloemolie

Deze oliën bevatten gammalinoleenzuur (GLA) en worden vaak genoemd bij pijnlijke borsten. Eerlijk is eerlijk: een grote analyse van dertien studies vond geen duidelijk verschil met placebo ^[4]. Het bewijs is dus dun. Toch hoor ik van veel vrouwen dat ze er baat bij hebben. Het kan meestal geen kwaad om het te proberen, maar verwacht geen wonderen.

Jodium

Hier is het onderzoek interessanter. In een gerandomiseerde studie kregen vrouwen met cyclische borstpijn zes maanden lang moleculair jodium, in een dosering van 1,5, 3 of 6 mg per dag. De pijn nam af, en hoe hoger de dosis, hoe groter het effect ^[5]. Ouder onderzoek liet zien dat moleculair jodium beter werkt dan andere vormen van jodium en minder effect heeft op de schildklier ^[6].

Wel twee belangrijke kanttekeningen. Dit onderzoek ging over vrouwen met borstpijn rond de menstruatie, niet over vrouwen op hormoontherapie. En het gaat om hele hoge doseringen. Een gewoon jodiumsupplement bevat ongeveer 150 microgram, in de studies ging het om 1.500 tot 6.000 microgram. De Europese veilige bovengrens ligt op 600 microgram per dag ^[7]. Te veel jodium kan je schildklier ontregelen, vooral als je al een schildklieraandoening hebt, zoals Hashimoto.

Moleculair jodium vind je in Nederland niet als supplement. In de Europese regels staat precies in welke vorm jodium in een supplement mag zitten: verschillende vormen van jodide en jodaat ^[8]. Moleculair jodium staat daar niet bij. Wat je wel tegenkomt, is jodium uit kelp (zeewier) of "nascent" jodium, wat eigenlijk gewoon natriumjodide is. De enige vorm met moleculair jodium is lugol, en dat is altijd een mix met kaliumjodide.

Zelf gebruik ik sinds kort een jodiumsupplement uit zeewier, met 125 microgram per druppel. Dat is dus niet de vorm uit de studies, en ook een veel lagere dosering. Of het helpt, weet ik nog niet. De pijn is wel minder dan in het begin, maar dat kan ook komen doordat mijn lichaam gewend is geraakt. Ik kan in ieder geval weer iemand een lekkere knuffel geven. In het begin moest iedereen minstens een halve meter bij me vandaan blijven.

Wanneer ga je naar je arts?

Pijn aan beide borsten in de eerste drie maanden is meestal een instelklacht. Ga altijd naar je arts als:

• je pijn hebt aan één kant of op een vaste plek
• je ergens een knobbeltje voelt
• er vocht uit je tepel komt
• een tepel of een stukje huid naar binnen wordt getrokken

Samengevat

Pijnlijke borsten horen bij de bekendste instelklachten en gaan bij de meeste vrouwen binnen een paar maanden weg. Een goede bh is het simpelste en best onderbouwde wat je kunt doen. Voor teunisbloemolie en borageolie is weinig bewijs, maar veel vrouwen hebben er baat bij en het kan meestal geen kwaad. Voor moleculair jodium is het bewijs wat sterker, maar dan gaat het om hele hoge doseringen en moet je je schildklier in de gaten houden. Blijft het langer dan drie tot vier maanden doorgaan, of groeien je borsten meer dan je lief is? Bespreek dat dan met je behandelaar. Misschien moet er iets worden aangepast in je hormoontherapie.

Lees ook: Bloedverlies tijdens hormoontherapie en Wat kun je verwachten bij de start van hormoontherapie?