Wat kun je verwachten bij de start van hormoontherapie?

Je lichaam moet opnieuw wennen

Als je start met hormoontherapie, kan je lichaam in het begin gevoeliger reageren. Zeker als het al langere tijd met minder estradiol, progesteron en testosteron heeft moeten functioneren. Krijgt je lichaam deze hormonen opnieuw in grotere hoeveelheden aangeboden, dan moet het zich weer aanpassen. Dat kan in het begin gepaard gaan met klachten.

De meeste vrouwen starten met hormoontherapie omdat ze hopen dat hun klachten verdwijnen. Dat wilde ik ook, en op nog meer klachten zit je natuurlijk niet te wachten. Toch vind ik het belangrijk om te benoemen dat je tijdens het instellen klachten kunt ervaren. Meestal kun je daar ook iets aan doen. Veel vrouwen hebben dezelfde klachten. Ik begin met mijn eigen ervaring.

Mijn eigen ervaring

Ik ben in december 2025 begonnen met hormoontherapie. Mijn klachten waren vooral slecht slapen, weinig energie en heel veel hersenmist.

Progesteron: beter slapen, maar suf in de ochtend

Ik ging meteen beter slapen, en dat kwam door de progesteron. Neem je progesteron via de mond, dan wordt het in de lever omgezet in een stofje, allopregnanolon. Dat werkt in op het GABA-systeem in je hersenen en geeft een rustgevend effect [1, 2].

Alleen hield dat effect bij mij langer aan dan gewenst. Ook de volgende ochtend was ik nog duf en suf, en dat heeft zo'n zes maanden geduurd. Ik bleef de progesteron via de mond gebruiken, want dat hielp goed voor mijn slaap. Maar ik nam hem wat eerder op de avond, waardoor ik 's ochtends minder lang last had van dat suffe gevoel. Wat ook hielp, was een extra pompje estradiol in de ochtend.

Een opgeblazen gevoel

Door de progesteron raakten mijn darmen ook een beetje van slag en kreeg ik een opgeblazen gevoel. Ook dat is een bekend effect. Progesteron ontspant glad spierweefsel, zoals in je darmen, maag en galblaas, waardoor je spijsvertering trager kan werken [3]. Hierover heb ik een aparte video gemaakt met tips. Die tips heb ik zelf ook opgevolgd, en daarna had ik geen last meer van een opgeblazen gevoel.

Een hogere dosis progesteron: juist onrustig

Toen ik mijn estradiol verhoogde van drie naar vier pompjes, ging ook mijn progesteron omhoog, van 100 mg naar 200 mg. Ik ben postmenopauzaal, dus ik gebruik het dagelijks. Nam ik die twee capsules in één keer 's avonds, dan gebeurde het tegenovergestelde van wat ik wilde. In plaats van ontspannen werd ik er juist hyper van. In slaap vallen lukte wel, maar rond een uur of één werd ik wakker. Dan voelde het alsof er een hamster in een wieltje in mijn buik zat te rennen, en lag ik wakker tot vier uur.

Dit paradoxale effect is bekend: bij sommige vrouwen heeft allopregnanolon juist een onrustig of somber makend effect [4]. Ik heb het opgelost door één capsule via de mond te nemen bij het slapengaan, en de andere rectaal, eerder op de avond rond zes uur. Dus niet allebei tegelijk. Dat werkte voor mij prima.

Estradiol en tinnitus

Bij elke verhoging van estradiol kreeg ik meer last van tinnitus. Dat heb ik eigenlijk al mijn hele leven, maar ik merk dat het bij elke verhoging wat heftiger wordt. Dat is wel tijdelijk.

Ik vermoed dat mestcellen daarbij een rol spelen. Mestcellen zijn cellen van je immuunsysteem met allerlei signaalstofjes, waaronder histamine. Ze hebben receptoren voor oestrogeen, en estradiol kan ze activeren [5]. Ik denk dat mijn mestcellen gevoeliger zijn afgesteld door de vele stress van de afgelopen tien jaar, waardoor ze sneller getriggerd raken. Dat is mijn eigen vermoeden: het is niet onderzocht bij tinnitus tijdens hormoontherapie.

Pijnlijke borsten

Een andere klacht die veel vrouwen krijgen, is pijnlijke borsten [6]. Toen ik op vier pompjes estradiolgel zat, had ik daar behoorlijk last van. Niet fijn, want als iemand je knuffelt, doet het flink pijn. Ik ben de gel op mijn benen gaan smeren in plaats van op mijn armen, en toen werd het minder. Of dat de reden was, weet ik niet. Het kan ook zijn dat het na verloop van tijd sowieso minder wordt.

Bloedverlies

Tegelijk met de verhoging van drie naar vier pompjes kreeg ik ook bloedingen. Dat is een klacht die veel vrouwen ervaren in de eerste zes maanden na de start, of na een wijziging in de therapie [7]. Het kan gaan om licht bloedverlies of spotting, maar ook om zwaardere bloedingen.

Ik heb het opgelost door de progesteron vaginaal te gebruiken in plaats van rectaal, en tijdelijk 200 mg in plaats van 100 mg, totdat de bloedingen stopten. Daarna ben ik teruggegaan naar mijn normale dosering: 100 mg via de mond en 100 mg vaginaal.

Progesteron blijf ik naast via de mond ook vaginaal gebruiken. Estradiol bouwt op, dat zie je in het botweefsel, maar ook in het baarmoederslijmvlies. Progesteron remt dat opbouwende effect [8]. Vaginaal komt progesteron direct bij de baarmoeder terecht [9]. Zo wil ik voorkomen dat het baarmoederslijmvlies te veel wordt opgebouwd.

Testosteron

Van testosteron heb ik weinig bijwerkingen gemerkt. Misschien hier en daar een puistje, maar geen ernstige acne en ook geen zware stem. Bij doseringen die passen bij het vrouwelijk lichaam komen bijwerkingen zoals acne of extra haargroei weinig voor [10].

Stemmingswisselingen

Wat ook kan gebeuren, is dat je een kort lontje hebt of last hebt van stemmingswisselingen. Dat komt veel voor. Soms was ik sneller geïrriteerd, bijvoorbeeld als iets niet meteen lukte. Ik wist dat het tijdelijk was, en meestal was het na een paar weken weer weg.

Samengevat

De meest voorkomende klachten bij de start van hormoontherapie zijn:

• onverwacht bloedverlies
• pijnlijke borsten
• stemmingsklachten
• een opgeblazen gevoel

Deze klachten zijn meestal tijdelijk, en je kunt veel doen om ze te verminderen. Loop je in de eerste zes maanden tegen veel klachten aan, of raak je niet goed ingesteld? Zoek dan een arts die verstand heeft van het vrouwenlichaam en van hormoontherapie, en die je goed kan begeleiden.