Hormonen testen in de menopauze en tijdens hormoontherapie

Vóór de start: wat heeft wel en geen zin?

In de menopauze is oestradiol vrijwel altijd laag en FSH hoog. Dat bevestigt alleen wat je al weet. Testosteron en SHBG kun je vooraf wél meten: zo heb je een uitgangswaarde om later mee te vergelijken.

Tijdens hormoontherapie: wanneer meten?

Wacht tot je minimaal vier weken op dezelfde dosis oestradiol en testosteron zit, zodat de waarden zich hebben ingesteld. Laat dan meten:

• Oestradiol
• FSH
• Totaal testosteron (gevoelige LC-MS-test)
• SHBG, voor de vrije androgene index (FAI)

Gel of pleister versus tablet

Iedere vrouw neemt anders op

Niet elke vrouw neemt oestradiol via de huid even goed op. Twee vrouwen op precies dezelfde dosis kunnen heel verschillende bloedwaarden hebben.

Het team van dr. Louise Newson bekeek de bloedwaarden van ruim 1.500 vrouwen die oestradiol via de huid gebruikten. Zelfs op de hoogste gangbare dosis bleef ongeveer 1 op de 4 vrouwen laag. Sommige vrouwen nemen dus bijna niets op.

Zonder bloedtest zie je dat niet. Dan wordt al snel gedacht dat hormoontherapie 'niet werkt', terwijl er simpelweg te weinig in je bloed terechtkomt.

Klachtenvrij is niet altijd hetzelfde als beschermd

Uit onderzoek blijkt dat er waarden zijn waarbij de meeste vrouwen klachtenvrij zijn, en waarden waarbij je mogelijk beter beschermd bent tegen bijvoorbeeld botontkalking en hart- en vaatziekten. Die twee vallen niet altijd samen. Sommige vrouwen voelen zich al goed bij een relatief lage waarde, terwijl een iets hogere waarde mogelijk meer bescherming geeft voor later.

Waar jouw uitslag staat en wat dat voor jou betekent, hangt af van je klachten, je gezondheid en je wensen. Hoe je je voelt gaat altijd voor, en leefstijl blijft net zo belangrijk: hormonen en leefstijl zijn twee kanten van dezelfde medaille.

Kies de gevoelige testosterontest

Vrouwen hebben veel minder testosteron dan mannen. De standaardtest is gemaakt voor de waarden van mannen en meet bij lage waarden onnauwkeurig. Kies als vrouw daarom de gevoelige test (LC-MS/MS): de gouden standaard voor testosteronmeting. Je ziet bij Bloedwaardentest ook een testpakket voor mannen; dat is voor vrouwen niet geschikt.

Bestellen: het complete pakket

Je betaalt de bloedafname maar één keer, ook als je meerdere tests tegelijk bestelt.

Via deze links ontvang ik een kleine vergoeding van Bloedwaardentest. Jij betaalt daar niets extra voor.

Praktische tips bij het prikken

• Smeer je gel of plak je pleister gewoon op de prikdag, maar houd de prikarm vrij. Resten van gel op de huid kunnen de uitslag sterk vertekenen.
• Gebruik je een pleister? Prik dan niet op de laatste dag voordat je hem vervangt.
• Testosteron is 's ochtends iets hoger. Prik bij voorkeur vóór 10.00 uur.
• Nuchter zijn is niet nodig, tenzij je ook glucose of cortisol laat meten.
• Laat elke nieuwe dosis minstens 4 weken stabiliseren voordat je laat prikken.

Waar kun je testen laten doen?

Je kunt een hormoontest aanvragen via je huisarts of gynaecoloog. In de Nederlandse richtlijn wordt oestradiol bij hormoontherapie niet standaard gemeten, dus veel artsen doen dit niet uit zichzelf. Je mag er altijd om vragen. Lukt dat niet, dan kun je zelf een test bestellen via een privélab, zonder verwijsbrief, en de uitslag meenemen naar je arts.