Is het de overgang, of iets anders? Vijf oorzaken die dezelfde klachten geven
Vermoeidheid, slecht slapen, brain fog of gewrichtspijn hoeven niet alleen door je hormonen te komen. Vijf veelvoorkomende oorzaken die overgangsklachten kunnen nabootsen of versterken, en welke onderzoeken je kunt laten doen.
Dezelfde klachten, niet altijd dezelfde oorzaak
Vermoeidheid. Slecht slapen. Watten in je hoofd. Pijn in je gewrichten, rug of spieren. Herken je dit ergens in je veertiger jaren, dan is de eerste gedachte al snel: hormonen. Dat kan kloppen, maar het hoeft niet alleen hormonen te zijn.
Er is wel een verband. Oestrogeen werkt als een soort rem op het immuunsysteem. Gaat oestrogeen schommelen en dalen, dan kan het immuunsysteem ontregeld raken. Je kunt gevoeliger worden voor allergieën, voedselintoleranties en auto-immuunreacties, en bestaande klachten kunnen verergeren.
Lees de review in Frontiers in Allergy (2026) →Toen ik rond de veertig was, wist ik niet dat ik de perimenopauze inging. Ik wist wel dat ik veel pijn had, in mijn heupen, rug, armen en benen. Ik dacht zelfs aan fibromyalgie. Later begreep ik dat mijn immuunsysteem anders ging reageren door het schommelende oestrogeen, en dat ik gevoeliger werd voor voeding. Toen ik bewerkte voeding, gluten, zuivel, soja en suiker zoveel mogelijk liet staan, namen mijn klachten duidelijk af. Daarna volgde een zoektocht van bijna vijftien jaar. Met leefstijl, het verminderen van belastingen en zenuwstelselregulatie loste ik zo'n 80% van mijn klachten op. Wat overbleef, pak ik nu aan met hormonen.
- vermoeidheid
- slapeloosheid
- brain fog
- gewrichtspijn
- stemmingswisselingen
- spierzwakte
- gewichtstoename
- hartkloppingen
1. Tekorten aan vitamines en mineralen
Een tekort aan bepaalde voedingsstoffen kan bijna dezelfde klachten geven als de perimenopauze, en wordt vaak over het hoofd gezien.
Vitamine B12
Nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen en voor je zenuwstelsel. Een tekort geeft vermoeidheid, tintelingen, brain fog, vergeetachtigheid en stemmingsklachten. Oorzaken zijn onder meer weinig dierlijke producten, langdurig gebruik van maagzuurremmers of metformine, en een verminderde opname in de darm.
Vitamine D
Eigenlijk een hormoon. Het is betrokken bij je immuunsysteem, spieren, stemming en slaap. Een tekort geeft vermoeidheid, spier- en gewrichtspijn, somberheid en meer infecties. In Nederland heeft een groot deel van de mensen in de winter te weinig.
IJzer (ferritine)
Ook zonder bloedarmoede kan ijzertekort uitgesproken vermoeidheid, kortademigheid, hartkloppingen, haaruitval en concentratieproblemen geven. Ferritine, de ijzervoorraad, daalt al voordat je hemoglobine daalt.
Magnesium
Betrokken bij meer dan 300 processen in je lichaam. Een tekort geeft slaapproblemen, spierkrampen, vermoeidheid, prikkelbaarheid, onrust en hartkloppingen. Stress en veel suiker verhogen de behoefte. Een bloedtest zegt hier weinig: slechts 1% van het magnesium zit in je bloed.
Mogelijke onderzoeken
- Vitamine B12
- Vitamine D (25-OH)
- Ferritine, of een uitgebreid ijzerprofiel
- Magnesium in rode bloedcellen
Via deze links ontvang ik een kleine vergoeding van Bloedwaardentest. Jij betaalt daar niets extra voor, en dankzij deze vergoeding kan ik gratis informatie zoals deze blijven delen.
2. Je schildklier
Schildklierproblemen komen bij vrouwen drie tot vijf keer vaker voor dan bij mannen, en komen in de perimenopauze vaker tot uiting. De klachten lijken sterk op elkaar.
Trage schildklier
Geeft vermoeidheid, kouwelijkheid, gewichtstoename, verstopping, brain fog, haaruitval, een droge huid en somberheid. Bijna precies de klachten die vrouwen in de perimenopauze beschrijven.
Hashimoto
Een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem de schildklier aanvalt. Doordat schommelend oestrogeen het immuunsysteem kan ontregelen, ontstaat of verergert Hashimoto juist vaak in deze fase.
'Normale' waarden, toch klachten
Veel vrouwen voelen zich niet goed terwijl hun schildklierwaarden binnen de norm vallen. Een normale TSH betekent niet altijd dat je schildklier optimaal werkt.
Mogelijke onderzoeken
- TSH
- Vrij T4 (FT4)
- Vrij T3 (FT3)
- Anti-TPO en anti-thyroglobuline antistoffen
Via deze links ontvang ik een kleine vergoeding van Bloedwaardentest. Jij betaalt daar niets extra voor, en dankzij deze vergoeding kan ik gratis informatie zoals deze blijven delen.
3. Je darmen
Ongeveer 70% van je immuunsysteem zit in je darmwand. Je darm maakt stoffen aan die je stemming, slaap en stressreactie beïnvloeden, en speelt via het estroboloom een rol bij de hoeveelheid oestrogeen in je bloed.
Verstoorde darmflora
Een disbalans in je darmbacteriën kan laaggradige ontsteking geven, met vermoeidheid, brain fog, gewrichtspijn, huidproblemen en stemmingswisselingen. Oorzaken zijn onder meer stress, antibiotica, bewerkte voeding en langdurig gebruik van maagzuurremmers of pijnstillers.
Een doorlaatbare darm
Oestrogeen beschermt je darmwand. Daalt oestrogeen, dan kan de darmwand doorlaatbaarder worden en neemt de diversiteit van je darmflora af. Dat kan klachten in de perimenopauze versterken.
Darm en hormonen
Een groep darmbacteriën, het estroboloom, bepaalt mee hoeveel oestrogeen er in je bloed circuleert. Raakt die ontregeld, dan kan dat klachten verergeren, ook als je al hormonen gebruikt.
Mogelijke onderzoeken
- Calprotectine
- Coeliakie-antistoffen (anti-tTG IgA)
- Microbioomanalyse
- Zonuline
4. Je bloedsuiker
Dalend oestrogeen maakt je cellen minder gevoelig voor insuline. Bloedsuikerproblemen kunnen dus door de overgang versterkt worden, maar ook een zelfstandige oorzaak van klachten zijn.
Insulineresistentie
Je cellen reageren minder goed op insuline. Je lichaam compenseert met meer insuline, waardoor je bloedsuiker lang normaal lijkt. Klachten: vermoeidheid na het eten, brain fog, buikvet, honger, slaapproblemen en stemmingswisselingen. Het is een voorstadium van diabetes type 2, dus vroeg herkennen maakt verschil.
Bloedsuikerschommelingen
Ook zonder insulineresistentie kunnen schommelingen energiedips, prikkelbaarheid, hartkloppingen, onrust en concentratieproblemen geven. Veel snelle koolhydraten, weinig eiwit, overgeslagen maaltijden en stress versterken dit.
Wakker worden met hartkloppingen
Zakt je bloedsuiker 's nachts te ver, dan maakt je lichaam adrenaline en cortisol aan. Je wordt klaarwakker, soms met hartkloppingen of zweten, vaak tussen drie en vijf uur. Dat kan na een avondmaaltijd met veel snelle koolhydraten, maar ook als je juist bijna geen koolhydraten eet.
Mogelijke onderzoeken
- Nuchtere glucose en nuchtere insuline (HOMA-IR)
- Triglyceriden en HDL-cholesterol
- HbA1c (optioneel)
- Een glucosesensor, om te zien wat je bloedsuiker 's nachts doet
Via deze links ontvang ik een kleine vergoeding van Bloedwaardentest. Jij betaalt daar niets extra voor, en dankzij deze vergoeding kan ik gratis informatie zoals deze blijven delen.
5. Chronische stress
Je bijnieren maken naast cortisol ook kleine hoeveelheden geslachtshormonen, zoals DHEA en testosteron. In de perimenopauze worden ze daardoor belangrijker. Chronische stress belast dit systeem zwaar.
Een ontregeld stresssysteem
Bij langdurige stress raakt de as tussen hersenen en bijnieren ontregeld. In de volksmond heet dat 'bijnieruitputting', maar de bijnieren raken niet uitgeput, het systeem raakt ontregeld. Kenmerkend: ochtendvermoeidheid, middagdips, niet kunnen ontspannen, vroeg wakker worden en aanhoudende moeheid.
Cortisol en progesteron
Bij chronische stress krijgt de aanmaak van cortisol voorrang. Dat kan lage progesteronwaarden verklaren, nog voordat je eierstokken minder gaan aanmaken. Slaapproblemen, angst en prikkelbaarheid kunnen dus ook een stressreactie zijn.
DHEA
Een bouwsteen voor oestrogeen en testosteron. DHEA daalt met de leeftijd, maar bij chronische stress extra snel. Dat kan vermoeidheid, minder veerkracht, minder zin in seks en spierverlies geven.
Mogelijke onderzoeken
- DHEA-sulfaat (DHEA-S)
- Ochtendcortisol
- Cortisol-dagprofiel in speeksel
Via deze links ontvang ik een kleine vergoeding van Bloedwaardentest. Jij betaalt daar niets extra voor, en dankzij deze vergoeding kan ik gratis informatie zoals deze blijven delen.
Wanneer het plaatje groter is
Er zijn nog een paar belastingen die vaak over het hoofd worden gezien: schimmel en mycotoxinen, Lyme en co-infecties, en zware metalen. Ze kunnen jarenlang sluimeren zonder veel klachten. Maar als je hormonen gaan schommelen, kan je lichaam ze minder goed compenseren, en wordt wat eerst nog lukte opeens te veel.
Heb je de bovenstaande oorzaken uitgesloten en blijven je klachten onverklaard? Dan is het de moeite waard om ook in deze richting te kijken, met begeleiding van een arts of therapeut met specifieke expertise.
De perimenopauze als uitgelezen moment
De perimenopauze kan chaotisch en uitputtend zijn. Maar het is ook een moment waarop je lichaam je een signaal geeft. Een goed moment om je gezondheid breder te bekijken: stress, voeding, darmen, schildklier en tekorten. Niet omdat hormonen niet belangrijk zijn, dat zijn ze absoluut, maar omdat ze het best werken als de rest ook klopt.
Meer weten over hormonen testen? Lees: Hormonen testen in de perimenopauze →Meer over de uitgebreide gezondheidscheck →Waar kun je testen laten doen?
Je kunt bloedonderzoek aanvragen via je huisarts. Lukt dat niet, of wil je meer laten meten, dan kun je zelf een test bestellen via een privélab, zonder verwijsbrief.
Bekijk alle tests bij BloedwaardentestVia deze links ontvang ik een kleine vergoeding van Bloedwaardentest. Jij betaalt daar niets extra voor, en dankzij deze vergoeding kan ik gratis informatie zoals deze blijven delen.